Егер бала қолын сорса

Бала тырнағын тістелесе? Бала қаламды ылғи аузына тартса? Бұл жерде инстинкті тәртіптің тұңғиық механизмі жатыр деп ғалымдар айтады. Біз баланы тырнағын тістеп, мұрнын шұқуға үйретпедік қой, солай ма? Жоқ, үйретпедік. Ендіше, бұл табиғатпен салынған тәрбие моделі. Маймылдың мұрнын шұқып, тырнағын тістеп, салбыраған жүнін жұлып өзін қалпына келтіреді, дәл сол сияқты бала да көне стереотип жетегінде.

Маймылдың миында өзін өзі күткен кезінде сүйсінушілік алғызатын арнайы механизм бар. Және бала да өзінің көне инстинктивтік әрекетінен жағымды эмоциялар алады. Ендіше, бала тырнағын тістемеу үшін (қалай болса да ол маймыл емес және өзін басқалай да қалпына келтіре алады), бұл әрекет баланың өміріндегі жалғыз сүйсінушілік алғызатын әрекет болмау керек.

Ғалымдардың айтуы бойынша мұндай балаларға қуаныш, қорғаныш, дербестік жетіспейді. Ал дене – бұл қуаныш, әр қашан қасыңнан табылатын. Міне осылай бала өзін өзі ермек қылады, қолын сорып, мұрнын шұқып, орындықта шайқалып қайда барса да осындай әрекеттер жасап, басқаға көңіл бөлмейді.

Мақаланы даярлаған психолог: Е.Ф.Негруцак