ІПВ –ішетін полиомиелит вакцинасы

Вакцина-  сұйық, қызғылт түсті, дәмі ащы- тұзды тамшы. Ол баланы алғашқы кезде иммундеуге және жоғарғы жаста қайта егуде кеңінен қолданылады. Оның ерекшеліктері- вакцина жасаған кезде «ұжымдық»,  күрілдеуікті иммунитет пайда болады, яғни  вакцинадағы вирус сәби ағзасында көбейеді, сыртқы ортаға бөлінеді және басқа сәбилерде «вакцинациялау» мен «қайта егуді» болдырады. Бұл полиомиелитетке қарсы тұратындай иммунитетті балалар санын көбейтеді.

Екпе әсер етуі – тамызу орнынан ішекке барады, вакцина вирусы онда көбейеді, ұзақ уақыт сақталады және аурудан кейінгі болған сияқты ( жабайы вирусқа қарағанда вакцина вирусы сәбиге кері әсер етпейді) иммунитетті қалыптастырады. Ағза ерекше заттарды бөледі (антиденелер) , олар жабайы вирустардың енуіне, дамуына бөгет жасап, қорғаныш қызметін атқарады. Полиомиелит жағдайы ұшқындаған мемлекеттерде балаларға жаңа туылған кезінен вакцина егіледі.

ІПВ тағы да бір жағымды қасиеті бар – ол ағзада интерферон синтезін жасауға себепші (вирусқа қарсы зат) . Сондықтан бұл екпе жанама түрде басқа инфекциялы виустардан және тұмаудан қорғайды.

Вакцина ауыз арқылы ағзаға енгізіледі, кеудедедгі нәрестелерге тіл түбіне салу арқылы енгізіледі, өйткені ол жерде лимфоид (иммундік) тері орналасқан. Ал балаларға таңдайға тамызылады және осы жерде иммунитет қалыптасуы басталады. Бұл дене мүшелері алынуының себебі, бұл жерлерде  дәм сезу рецепторлары орналаспаған. Сондықтан бала дәмін сезініп сілекей бөлінуі және жағымсыз дәм сезініп, аз мөлшерде жұтынады деген қауіп болмайды. Вакцина арнайы пластикалық тамызғыштар арқылы немесе инесі жоқ піскек арқылы жасалады. Әдетте ол 2 немесе 4 тамшы, ол заттың мөлшеріне байланысты болады. Егерде сәби құсса, вакцина қайтадан енгізіледі, егерде қайталанған жағдайда бала құсса, онда вакцина жарты айдан кейін тамызылады. Тамызудан кейін бір сағат мөлшерінде балаға су ішуге, тамақтануға болмайды.

Тамызу 5 кезеңде өткізіледі, өйткені осындай мөлшерде тамызылса, аурудан сақтандыратын иммунитет пайда болады деп есептеледі.

Сондықтан жоспар бойынша иммунизациялау 3, 4.5 және 6 айда, бір жылдан соң өткізіледі. 18 және 20 айда ІПВ енгізу қайталанады. Келесі егу 14 жаста жасалады. Сәбидің ауруына байланысты мерзім бұзылса да қайтадан егу болдырылмайды. Егерде егу аралары тіпті алыс болса да жоспарға сай егілуі керек.

Аппаратты тамызу кезінде жалпы реакция әдетте болмайды, ыстық көтерілуі сирек кездеседі ( 37.5 градусқа С дейін ыстық көтеріледі), егілгеннен кейін 5- 14  күннен соң. 2 жасқа дейінгі сәбилерде үлкен дәрет сұйықтануы байқалуы мүмкін. Бірақ ол тамызу әсері деп қарамау керек. Ол әдеттегі, қалыпты реакция. Оны емдеудің қажеті жоқ! Ал бірақ дәретте өзгерулер – қан, сұйықшалар қойылтылған, бірнеше рет іш өту, сұйық болуы- бала вакцина егумен сәйкес келген  ішек жұқпалы ауруын жұқтырғанын білдіреді, ондай жағдайда бірден дәрігерге қаралу керек.  

ІПВ иммунодефицит тапшылығы бар, ЖҚТБ бар немесе олардың жақын туыстарында осындай аурулар бар балаларға тамызу жасалмайды. ІПВ нұсқауында « алдында салынған вакцинаға жүйкелік реакция болғандарға» салуға тыйым салынады делінген.

Ақпаратты дайындаған медбике: А. В.Василенко