Демалу туралы

Сөз дыбысы құрылуының қайнар көзі – мұрын, ауыз қуысы немесе тамақпен жұтқыншақ   арқылыөкпеден шығатын жіңішке ағыс болып табылады.

         Интонация бейнелілік пен сөздің бірқалпын, екпінді ашық сақталуы сөздің қаттылығын бір қалыпты сүйеніші үшін шарттарын жасайды да, дұрыс сөйлеу демалысы бір қалыпты дыбыс шығуын қамтамасыз етеді.

         Сөйлеу демінің бұзулуы әр-түрлі жүрек тамырлары ауруларының ортақ әлсiрегендiк салдарынан  болуы мүмкін.

Ауаның  жұтуы мен шығуы әлсіз болған сәбилер, ақырын сөйлейді де, ұзын салалы сөздердің ауыздан шығуы қиын болады.Ауаның тиімсіз шығуынан сөйлеудің бірқалпы бұзылады, сондықтан балалар салалы сөздің ортасында қосымша ауаны жұтуға мәжбүр болады.  Жиі сондай балалар сөздерді ақырына дейін айтпай,  салалы сөздің аяғында оларды ақырын  айтылуы сирек кездеседі. Анда-санда ұзын салалы сөзді аяқтау үшін, олар ауаны жұтып сөйлеуге мәжбүр болады, сондықтан сөйлеулері тұншығып,ашық емес, сіңір тартылуменболады.Кеспелтек ауа шығуы логикалық екпіндерді сақтамай, салалы сөздерді  шапшаңдықпен айтуға мәжбүр етеді.

Көніл аударыңыз!

 Жаттығуларды ауасы тазартылған бөлмеде немесе далада (жылы мезгілде) орындаңыз.

Ауаны мұрын арқылы жұтып, иықтарыңды көтермеңдер.

Бала ауаны шығарған кезде жақтарын ауамен толтырмауын бақылау керек. (Егер олай болса, ересек адам бармақтарымен ұстауы мүмкін.)

Ауа шығуы ұзақ, байсалды болу керек.

Бала бар күшімен (ауаны жай шығарып қоймай) жел соққаны маңызды. Ауаның жіңішке ағысы жіңішке және суық болу керек. 

Егер ауаның жіңішке ағысы жылы, шаршағанқы болып, [X]-ке ұқсас дыбысы естілсе, онда бала дұрыс емес жел соғады.

Ынталапкетпеңіз! 3-5 қайталауы қанағат. Дүркін-дүркін демалу жаттығуларын орындалуынан бастың айналуы мүмкін.

Әр жаттығудан кейін балаға демалуға беріңіз.

Демалу жаттығуларын үздіксіз орындалуы тымау ауруларының тууын ескертеді!

Допты айдап кіргізу.

             Еріндеріңді түтіктей созып, үстелде жатқан мақталы түйіршікке бар күшіңмен жел соқ та, тырысып қақпалардың ішіне (екі қарындаш арасына) айдап кіргізу керек.

Фокус

1.«Шыны аяқты» жаса (тілдің бүйір аймақтарын үстінгі ерінге қысып, ортасында науаша қалады).

2.Мұрынның ұшына кішкентай тілім мақта сал.

3.Мұрын арқылы дем ал.

4.Үстіне қарай ұшу үшін, мақтаға ауыз арқылы қатты ұрле.

Бақ-бақ

Бақ-баққа жел соқты, сарафан жалпылдады.

Еріндерінді алға түтіктей созып, және жіпке байланған мақталы түйіршікке ұзақ жел соғыныз.

Қылауды жел соғып түсір.

Қар,қар айналады,

Барлық көше ақ!

Барлығымыз үйірмеге жиналып,

Қар сияқты айналып кеттік.

Күл де, тілінді азырақ шығарып,  оның кең аймағын астынғы ерінге сал.

Мұрын арқылы ауаны жұтып,Ф-Ф-Ф деп ұзын айт, «қылауды» алақаннан –мақталы түйіршікті жел соқ. Үш-төрт рет қайталап, жақтар ауаға толып кетпеуін бақылау керек.(Бастысы, бала [X]-ға емес, [Ф]-қа ұқсас дыбысты айту тиіс, өйткені ауаның жіңішке ағысы шаршағанқы емес жіңішке болу керек).

Зырылдауық

Балалар зырылдауыққа жел соғады

Өте керемет ойыншық!

Айланады, айналады,

Балаларға өте ұнайды

Ұзақ «ФУУУУУУ» деген дыбыс үйлестігін айту.