Баланың тілі қалай дамиды

       Тіл – адамдардың әлеуметтік қатынастың ең маңызды факторы, ол адамдардың өміріндегі барлық әсер етулерді біріктіретін элементті болып табылады.

       Ойлау мен тілдің қарым-қатынасы ерекше iлтипат талап етедi. Тіл – ойдың тікелей шындығы.

       Бала өз анализаторлары арқылы айнала әлемнің  заттық ортасын өзінің ең алғаш негізгі  ұсыныстарын бақыраштайды.Сөз сенсор жолымен табылған ұсыныстарды бекiтедi.Баланың лингвистикалық дамытуы сенсорлықпен тығыз байланыста.

       Бала үшiн, бiрiншi санасына түсетiн оның қоршаған әлемiнен нақты қабылдауы сыртқы сезiмдердiң органы арқылы болып табылады.

       Бала  әлі сөзді заттан айыра алмайды.Сөз заттың  таңбаланушымен ол үшiн дәл келедi.

       Тiл көрнекi, әсерлi жолымен дамиды.Сөз және зат адамның ақылына бiр уақытта ұсынуы керек, дегенмен бiрiншi орында - зат бұл таным және тіл (бұл туралы Коменский айтты).

     Нақты әлемсіз тіл дами алмайды, баланың жалпы дамуында дәнеңе терiс осылай шағылыспайтынын бiлемiз.

     Баланың тілі дамыған үшін,  балалардың айналасында өздері көре алатын, салыстыратын, ойын және еңбекте үйренетін заттар  болу керек, бақылау нәтижелерін сөзде қамтып көрсету керек.

     Заттардың дұрыс қабылдауы баланың бас зерделi жұмысы болып табылады.Сенсорлық  және сөйлеу дамуы тар бiрлiкте боладыжәне сөздер дамыту бойынша жұмысты сезiм мүшелерiнiң дамытуы жұмыстан бөлуге болмайды.  

     Заттардың дұрыс қабылдауы баланың бас зерделi жұмысы болып табылады.Сенсорлық  және сөйлеу дамыту тар бiрлiкте болады,және сөздер дамыту бойынша жұмысты сезiм мүшелерiнiң дамытуы және қабылдауды жұмыстан бөлуге болмайды.

   Сөз баланың есінде сақталу үшiн ол оның сыбысы және санамен сан рет шығаруы керек, ал сөздің дұрыс дыбысталуын меңгеру үшін оңы жиі қайталау керек.

     Баланың әңгiмелесушiлерi балалар және ересек болуы керек және, бала өз құрдастарының ортасындағы   ойнау  керек, балаларға кең қатынасу мүмкiндiгiн берiп,

өз сөзiн маңызды жолымен жетiлдiру, сонымен қатар тілдерін дамыту.

      Тіл саласындағы дербестік ойында және ойын арқылы еңбекте осылай жарық және қызық айқындалады.

      Баланың қоршаған әлемі - күн сайынғы тұрмыстың заттары, адамдар, жануарлар, суреттер, ойыншықтар, табиғат -  бала қабылдауларын әлемнiң кеңейтуi және олардың тiлiнiң дамыту үшiн ағыл-тегiл материал   қолдануға жеткіздіреді.

      Әсiресе бағалы баланың өнерiнiң өнiмдерi тiлдiң пайдасына құнды болып табылады. Бала сурет салады, мүсіндейді, құрастырады, ұстайды, орнатады. Ол сөзбен жеткіздіре алмайтың өзінің ішкі сезімдерін білдіреді. Көрнекiлiк балалардың қабылдауын құрастыруға негiзгi құрал болса да, сондай жалғыз болып табылады.Iске асыратын сөзден сезiнуін айыруға  балалардың үйренуiнде   мүлдем   рұхсат етiлмейдi. Оңы отбасы және балабақша ұмытпай керек. Бiз тәртiпсiздiктен баланың дамытуын арашалауымыз керек, кемелiне жетпеген және шалағайлық,баланың   заттармен  таныстыру  үстiнде бақылау алған бастапқы әсерлерi дәл, дұрыс болатындай етiп мүмкiндiк туғызуы керек амалдарынша көлемдi.Өмiрдегi  тиiстi жолымен балаларға ақылды педагогикалық басқаруымен бiз бұл дегенiне жетуіміз керек.

Мақаланы дайындаған ІІ Б сәбилер тобының тәрбиешісі Галина Ивановна Рожнова